SanDamiano
Slowazkrzyza
emptyImage

Święty Franciszek otrzymał rozeznanie swej drogi, kiedy wszedł do małego kościółka św. Damiana w Asyżu. Nie było tam ani tabernakulum, ani ołtarza, jedynie ikona krzyża. Biedaczyna modlił się słowami: „Najwyższy, chwalebny Boże, rozjaśnij ciemności mojego serca i daj mi, Panie, prawdziwą wiarę, niezachwianą nadzieję, doskonałą miłość, zrozumienie i poznanie, abym mógł wypełnić Twoją świętą i nieomylną wolę. Amen”. Wówczas Pan przemówił do niego z krzyża: „Idź, odbuduj mój kościół, który popada w ruinę”.

emptyImage

Krzyż z San Damiano liczy 2,10 m długości i 1,30 m szerokości, został namalowany na desce z drewna orzechowego w XII w. przez nieznanego artystę, z myślą o kościele św. Damiana w Asyżu, gdyż wówczas w małych kaplicach nie przechowywano Najświętszego Sakramentu – krzyż miał być więc centrum świątyni. Ma on charakter ikony w stylu romańskim, ale wykazuje znaczny wpływ wschodniosyryjski. Obecnie w kościele znajduje się jedynie wierna kopia tejże ikony, zaś oryginał przechowywany jest w Bazylice św. Klary w Asyżu.

emptyImage

Postać Chrystusa

Zgodnie z dawną tradycją, Chrystus przedstawiony na ikonie Krzyża z San Damiano nie cierpi. Jest on równocześnie zabity i zmartwychwstały. Cierpienie zostało jednak wpisane w tę ikonę, co wyrażają krwawiące rany z dłoni, stóp i boku, a także przeważający kolor czerwony. Postać Chrystusa Ukrzyżowanego dominuje – jest największy, bije też od Niego światło.

emptyImage

Twarz Zbawiciela jest jakby okryta woalem – nie można zobaczyć Boga. Chrystus żyje – ma otwarte oczy, a z ran tryska krew. Koronę cierniową zastępuje złoty nimb. Jezus stoi, nie wygląda na przybitego, ale bardziej na pewnie stojącego przy krzyżu. Jego wyciągnięte ramiona wyrażają otwarcie na człowieka, a odsłonięte ucho – słuchanie modlitw.

emptyImage

Świadkowie Męki i Zmartwychwstania

Niektóre źródła mówią, że na krzyżu z San Damiano znajdują się 33 osoby, ale nie wszystkie widać, gdyż z czasem się zatarły. W samym centrum jest Chrystus, na jego czole można dostrzec zarys Gołębicy – Ducha Świętego, na którego obecność wskazuje też szeroka szyja Zbawiciela. Na górze krzyża widnieje dłoń – to ręką Boga Ojca.

emptyImage

Chrystus ukazany jest również jako Zmartwychwstały, który dołącza do grona świętych. Przy krzyżu stoją: Maryja i św. Jan, św. Maria Magdalena, Maria  – Matka Jakuba i Centurion. Przy ich nogach znajdują się żołnierz rzymski i Żyd, a dokładniej Longinus oraz człowiek, który napoił Chrystusa octem. Przy dłoniach Chrystusa stoją aniołowie, a pod Jego stopami święci Piotr i Paweł.

emptyImage

Symbolika

W każdej ikonie istotne są kolory. Tutaj przeważają złoto, czerwień i czerń. Złoto oznacza bóstwo. Złote są więc szaty Jezusa (zarówno Ukrzyżowanego, jak i Zmartwychwstałego), ornamenty na szatach Maryi, nimby nad głowami świętych, aniołów i samego Chrystusa, a także muszle okalające krzyż. Czerwień to kolor ofiary, męczeństwa i nieskończonej miłości Boga oraz zmartwychwstania. Biel oznacza Boga Ojca, czystość, bezczasowość, łaskę i chwałę.

emptyImage

Szata, którą przepasany jest Jezus to nie zwykły materiał skazańców. Lniana, złoto-biała – to strój kapłański. Chrystus jest jednocześnie: Ofiarą, Kapłanem i Ołtarzem. Krzyż okalają złote muszle oznaczające pielgrzymowanie do wieczności. Nie ma ich jednak u podstaw krzyża – droga jest otwarta, zbawienie nie zamyka się tylko na osoby obecne na Golgocie. Potwierdza to maleńka twarz umieszczona obok Centuriona – symbolizuje każdego, kto uwierzy w Chrystusa. Kogut to znak czuwania, nawrócenia i pokuty, upamiętniający zaparcie się św. Piotra.